Poliakrilamid(PAM) suwy arassalamakda, kagyz öndürmekde, nebit çykarmakda we beýleki ugurlarda giňden ulanylýan köpugurly polimerdir. Ion häsiýetlerine görä, PAM üç esasy görnüşe bölünýär: kation (Kation PAM, CPAM), anion (Anion PAM, APAM) we ion däl (Ion däl PAM, NPAM). Bu üç görnüşiň gurluşy, funksiýasy we ulanylyşy boýunça düýpli tapawutlary bar.
1. Kationik poliakrilamid (Kationik PAM, CPAM)
Gurluşy we häsiýetleri:
Kation PAM: Ol çyzykly polimer birleşmesidir. Dürli işjeň toparlara eýe bolandygy sebäpli, köp maddalar bilen wodorod baglanyşyklaryny döredip we esasan negatiw zarýadly kolloidleri flokulasiýa edip bilýär. Kislotaly şertlerde ulanmak üçin amatly.
Ulanyş:
- Hapa suwlary arassalamak: CPAM köplenç şäher hapa suwlary, azyk önümlerini gaýtadan işleýän hapa suwlar we ş.m. ýaly negatiw zarýadly organiki hapa suwlary arassalamak üçin ulanylýar. Oňyn zarýadlar negatiw zarýadly asma bölejikler bilen birleşip, floklary emele getirip bilýär we şeýdip gaty-suwuk bölünmegini höweslendirýär.
- Kagyz senagaty: Kagyz öndürmek prosesinde CPAM kagyzyň berkligini we saklanyş tizligini ýokarlandyrmak üçin güýçlendiriji we saklaýjy serişde hökmünde ulanylyp bilner.
- Nebit çykarmak: Nebit känlerinde süzgüçligi azaltmak we goýaltmak üçin buraw palçygyny arassalamak üçin CPAM ulanylýar.
2. Anion poliakrilamid (Anion PAM, APAM)
Gurluşy we häsiýetleri:
Anion PAM suwda ereýän polimerdir. Bu anion toparlaryny polimeriň esasyna girizmek arkaly APAM oňyn zarýadly maddalar bilen reaksiýa girip bilýär. Ol esasan dürli senagat hapa suwlaryny flokkulýasiýa etmek, çökündilemek we arassalaşdyrmak üçin ulanylýar. Şerbetli şertlerde ulanmak üçin amatly.
Ulanyş:
- Suwy arassalamak: APAM içimlik suwuny we senagat hapa suwlaryny arassalamakda giňden ulanylýar. Ol elektrik neýtrallaşdyrmasy ýa-da adsorbsiýasy arkaly asma bölejikleri kondensasiýa edip, şeýlelik bilen suwuň arassalygyny ýokarlandyryp bilýär.
- Kagyz senagaty: Saklamak we süzmek üçin kömekçi serişde hökmünde APAM sellýulozanyň suw süzgüç işini we kagyzyň berkligini gowulandyryp biler.
- Magdan gazyp almak we magdan baýlaşdyrmak: Magdany flotasiýa etmek we çökündilemek döwründe APAM magdan bölejikleriniň çökündisine ýardam edip we magdany gaýtadan dikeltmek tizligini ýokarlandyryp biler.
- Topragyň gowulanmagy: APAM topragyň gurluşyny gowulandyryp, topragyň eroziýasyny azaldyp biler we oba hojalygynda we bagbançylykda giňden ulanylýar.
3. Ionik däl poliakrilamid (Ionik däl PAM, NPAM)
Gurluşy we häsiýetleri:
Ion däl PAM molekulýar zynjyrynda belli bir mukdarda polýar genleri bolan ýokary molekulýar polimer ýa-da polielektrolitdir. Ol suwda asylgy duran gaty bölejikleri adsorbsiýa edip we uly flokkulalary emele getirmek üçin bölejikleriň arasynda köprü döredip, suspenziýadaky bölejikleriň çökmegini çaltlaşdyryp, erginiň aýdyňlaşmagyny çaltlaşdyryp we süzgüçlenmegi höweslendirip bilýär. Ol zarýadly toparlary öz içine almaýar we esasan amid toparlaryndan ybarat. Bu gurluş onuň neýtral we gowşak kislotaly şertlerde gowy eremegini we durnuklylygyny görkezmegine mümkinçilik berýär. Ion däl PAM ýokary molekulýar agramyň aýratynlyklaryna eýedir we pH gymmatyndan uly täsirlenmeýär.
Ulanyş:
- Suwy arassalamak: NPAM öý we içimlik suwy ýaly pes bulanykly, ýokary arassa suwlary arassalamak üçin ulanylyp bilner. Onuň artykmaçlygy, suwuň hiliniň we pH-nyň üýtgemelerine güýçli uýgunlaşmagydyr.
- Dokma we boýag senagaty: Dokma gaýtadan işlemekde NPAM boýagyň ýelmeşmegini we boýaglaryň deňligini gowulandyrmak üçin goýaldyjy we stabilizator hökmünde ulanylýar.
- Metallurgiýa senagaty: NPAM sürtülmäni azaltmak we gaýtadan işlemegiň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin metal gaýtadan işlemekde ýaglaýjy we sowadyjy serişde hökmünde ulanylýar.
- Oba hojalygy we bagbançylyk: Topragy çyglylandyryjy hökmünde NPAM topragyň suw saklamak ukybyny gowulandyryp we ösümlikleriň ösüşine ýardam edip biler.
Kation, anion we ion däl poliakrilamidleriň özboluşly himiki gurluşy we zarýad aýratynlyklary sebäpli dürli ulanylyş ugurlary we täsirleri bar. Laýyklygy düşünmek we saýlamakPAMgörnüşli önümler dürli pudaklaryň zerurlyklaryny kanagatlandyrmak üçin gaýtadan işlemegiň netijeliligini we täsirini ep-esli gowulandyryp biler.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 11-nji iýuny
